Bao giao duc Sau khi kiểm tra đề cương ôn tập và ngân hàng đề thi các năm
trên mạng, tôi rất buồn khi nhận thấy tư duy thi cử vẫn không có gì thay
đổi so với thời của tôi từ 20 năm trước.
Dư luận lại đang xôn
xao với tin 50% người có bằng thạc sĩ nước ngoài trượt công chức thủ đô. Có dư luận cho rằng “Thi công chức đòi
hỏi những khả năng mà các thủ khoa, thạc sĩ không có”, hàm ý nói đến khả năng
chạy chọt, quan hệ… Nhưng những người tổ chức thì lại đổ cho thí sinh không tâm
huyết, không chịu ôn tập cẩn thận. Một bạn còn cẩn thận gửi cho tôi đề cương ôn
tập để tôi tin là nội dung kiểm tra là hợp lý và khá nhẹ, thí sinh nào trượt là
do chủ quan và không chịu khó ôn thi thôi.
|
Thi tuyển công chức
tại Cục Thuế Hà Nội phụ thuộc vào chỉ tiêu của Tổng cục Thuế đưa xuống các
đơn vị. Ảnh: Nguyễn Khánh/Tầm
nhìn
|
Tham khảo đề cương và
những đề thi công chức các năm trước tôi nhớ lại kỷ niệm về lần thi giảng viên
chính của mình. Tôi thi giảng viên chính khá muộn, khi đã là thạc sĩ và đi dạy
được hơn 10 năm.
Theo quy chế, sau khi
được tuyển dụng vào mức khởi điểm của ngạch giảng viên là trợ giảng, tối đa là
6 năm bạn phải thi giảng viên chính. Ở các trường đại học trên thế giới, trợ
giảng chỉ giúp giảng viên điểm danh, phụ đạo hay coi thi, không được đứng lớp.
Nhưng ở Việt Nam thì trợ giảng làm đủ mọi công việc như giảng viên, thậm chí
còn nhiều hơn giáo sư. Nên sau hơn 10 năm làm “trụ cột” cho bộ môn, đi thi để
được làm giảng viên thật rất khó hiểu, không biết thời gian qua thực ra mình
đang làm gì?
Nhưng đã có thi thì
có ôn. Chúng tôi được phát một tập tài liệu to bự, toàn các văn bản như Luật
Giáo dục, các Thông tư, Quy chế… Cuộc thi gồm hai phần: thi viết và thi vấn
đáp. Nội dung thi viết gồm môn chuyên môn (ngành Kinh tế là môn Kinh tế Chính
trị), các văn bản và thi ngoại ngữ.
Phần thi ngoại ngữ
với tôi là khá dễ nhưng phần thi Kinh tế Chính trị và kiểm tra các quy định của
Nhà nước thì “khoai” hơn nhiều. Chúng tôi bị buộc phải học thuộc những văn bản
dài lê thê, phân tích các văn bản Nhà nước về giáo dục như các văn kiện, quyền
và nghĩa vụ của giảng viên…
Khách quan mà nói, kỳ
thi đó cũng cho tôi cơ hội hiểu biết về Luật Giáo dục và những quy định cơ bản
nhất cho nghề tôi. Nhưng phần đó quá nhỏ nhoi bên cạnh công sức bỏ ra học thuộc
những văn bản mà hiếm khi dùng đến hoặc khi nào cần thì dễ dàng tra cứu.
Chúng tôi đều là
người đi làm, bận rộn với gia đình, công việc và nhiều người đã mất thói quen
học hành nên nhìn quyển tài liệu ôn tập rất ngại. Kỳ thi không đánh giá được
kiến thức chuyên môn, khả năng lên lớp, nghiên cứu khoa học của chúng tôi mà
chỉ kiểm tra khả năng học thuộc lòng. Chính vì vậy, kỳ thi công chức giảng viên
nào các giám thị rất vất vả canh tài liệu, quay cóp… mà thi xong gần như không
còn gì đọng lại trong đầu.
Trở lại kỳ thi công
chức năm nay, sau khi kiểm tra đề cương ôn tập và ngân hàng đề thi các năm trên
mạn
g, tôi rất buồn khi nhận thấy tư duy thi cử vẫn không
có gì thay đổi so với thời của tôi từ 20 năm trước. Đề thi vẫn quá chú trọng
đến học thuộc lòng các văn bản. Đành rằng những văn bản ấy hết sức cần thiết
cho công việc nhưng cách học thụ động kiểu ấy làm thí sinh rất mệt mỏi mà không
đi đến đâu, thi xong quên ngay.
Người tổ chức phải
phát triển các đề thi yêu cầu tính sáng tạo như đưa ra các tình huống, yêu cầu
thí sinh vận dụng các văn bản và kiến thức chuyên ngành để giải quyết vấn đề
mới thực sự đánh giá được năng lực của thí sinh và kiến thức ôn tập mới có ích
cho công việc sau này. Còn với cách thi cử này thì những người đỗ, cho dù đỗ
ngay thẳng đi nữa cũng chỉ là người thụ động, giỏi học thuộc lòng, không chọn
được người giỏi.
Thử tham khảo đề
cương ôn tập tuyển công chức của Mỹ. Họ cũng đòi hỏi am hiểu các văn bản, quy
định… nhưng yêu cầu nhiều về kiến thức chuyên môn dưới dạng kiểm tra thực hành,
(performance tests, simulations, work samples, and realistic job previews), đặc
biệt là những bài test về khả năng nhận thức, tính cách.
Các ứng viên cũng
phải nộp các chứng nhận về Lý lịch tư pháp, tài chính… để đảm bảo tư cách. Có
một câu rất đáng chú ý: “
Employers should ensure that tests and selection
procedures are not adopted casually by managers who know little about these
processes. A test or selection procedure can be an effective management tool,
but no test or selection procedure should be implemented without an
understanding of its effectiveness and limitations for the organization, its
appropriateness for a specific job, and whether it can be appropriately
administered and scored”.
Nghĩa là “Người tuyển
dụng phải đảm bảo việc sát hạch và quá trình tuyển dụng không phải do những
người quản lý không hiểu biết công việc đặt ra. Việc sát hạch hay quy trình
tuyển dụng là công cụ quản trị hiệu quả nhưng việc sát hạch hay quy trình tuyển
dụng không được tiến hành nếu thiếu sự hiểu biết về hiệu quả và hạn chế của nó
với tổ chức, sự phù hợp với công việc cụ thể hay khả năng quản lý và đánh giá
phù hợp”.
Nếu căn cứ vào yêu
cầu này của người Mỹ thì nên nghĩ thế nào về việc sát hạch và tuyển dụng vừa
qua của Hà Nội? Rõ ràng việc kéo dài tình trạng thi những thứ không học; học
những thứ không thi thế này thì chuyện người có thành tích học hành tốt ở các
trường đại học trong và ngoài nước, các thạc sĩ 'xịn', thủ khoa... thi trượt
công chức vẫn còn dài dài!
Đăng nhận xét